10 lat KOD. Gala (nie)uroczysta

10 gru 2025

Gala z okazji 10-lecia powstania Komitetu Obrony Demokracji (KOD) odbyła się 6 grudnia 2025 roku w Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie. Było dużo wzruszających momentów, ale także humoru i luzu. – „Gala” to dzisiaj raczej rewia mody i próżności, a KOD to ulica, więź, pomoc, aktywność. Nie zawiodłam się – skomentowała nasze obchody Joanna Szczepkowska.

Galę prowadził Kuba Karyś, przewodniczący KOD, który również odpowiadał za scenariusz i reżyserię. Zaproszeni goście w swoich wystąpieniach, pełnych emocji, dziękowali KOD-erom za to, że przez ostatnią dekadę zaangażowali się w walkę o wolność i niezależność sądów, prawa obywatelskie, wolność mediów, prawa mniejszości i uchodźców. Największe owacje zdobyli Krzysztof Łoziński – były przewodniczący i honorowy członek KOD oraz minister sprawiedliwości Waldemar Żurek.

Waldemar Żurek: Będę gryzł trawę

Wystąpienie Waldemara Żurka, ministra sprawiedliwości, było pełne determinacji. Podkreślił on, jak trudna jest obecna sytuacja polityczna w Polsce i jak wiele jeszcze trzeba zrobić, by przywrócić pełną niezależność sądownictwa. – Chcieliśmy, żeby było szybciej, chcieliśmy, żeby było lepiej, ale robimy, co możemy. Będę gryzł trawę, ale naprawię Sąd Najwyższy, KRS i Trybunał Konstytucyjny – mówił, zwracając uwagę na konieczność dalszej mobilizacji i pracy na rzecz praworządności.

Minister Żurek wskazał również na rosnące zagrożenie ze strony skrajnych ideologii. – Musimy chronić ludzi przed hejtem i faszyzmem – zaapelował do zebranych, wskazując na kluczową rolę, jaką KOD odegrał w przeciwdziałaniu tym zagrożeniom.

Podziękowania od Tuska i Michnika

Ważnym momentem gali były również słowa Donalda Tuska, premiera Polski, który w przesłaniu wideo wyraził wdzięczność za działania KOD-u na rzecz ochrony państwa prawa. – 10-lecie KOD to temat dla każdego Polaka, dla którego demokracja naprawdę coś znaczy – stwierdził Tusk, przypominając o wspólnym protestowaniu z działaczami KOD-u w trudnych latach, gdy Polska stawiała czoła zagrożeniu ze strony rządów PiS.

Wielu z obecnych na sali przywołało swoje doświadczenia z pierwszych lat działalności Komitetu. Krzysztof Łoziński, jeden z założycieli KOD, wspominał, jak ruch narodził się w odpowiedzi na artykuł, który opublikował w internecie. Mówił, jak był zaskoczony szybkością, za jaką KOD urósł do tysięcy aktywnych członków i setek tysięcy sympatyków w całym kraju. Łoziński podkreślił spontaniczność ludzi, którzy, choć różni, połączyli się w walce o przyszłość Polski.

Również z ekranu do zebranych zwrócił się założyciel i redaktor naczelny „Gazety Wyborczej” Adam Michnik. – I nagle, kompletnie od dołu, powstała instytucja społeczeństwa obywatelskiego pod nazwą Komitet Obrony Demokracji. To było niesłychanie ważne, bo od czasu Solidarności nie było tak oddolnego, masowego ruchu, który mobilizował ludzi wiernych tradycji polskiej demokracji – powiedział.

Nagrody i wzruszające historie

Podczas gali wręczono nagrody „Przyjaciela Demokracji” – specjalny dyplom wykonany przez Jerzego Sawkę.

Pierwszą nagrodzoną była Natalia Panchenko, działaczka ukraińska, liderka Euromajdan Polska. Otrzymała owacje na stojąco, gdy opowiedziała o swojej drodze do Polski i o trudnych momentach, gdy zmagała się z problemami związanymi z protestami na granicy polsko-białoruskiej i musiała wybierać między tą aktywnością a rodziną. Jej historia była świadectwem niezłomności i odwagi. Nagrodę wręczali niezastąpiony Jacek Wiśniewski z KOD Mazowsze oraz Fryderyk Stanisław Zoll z małopolskiego KOD-u

Wśród nagrodzonych był Makary Wiskirski, Członek Rady Działalności Pożytku Publicznego, który odebrał dyplom z rąk Adama Bodnara, byłego ministra sprawiedliwości i rzecznika praw obywatelskich.

Dyplom Ewie Kulik, byłej wiceprezes Fundacji Batorego wręczył Piotr Szafraniec, skarbnik i członek Zarządu Głównego KOD. Podziękował za wsparcie, finansowe i merytoryczne, jakie od Fundacji i samej szefowej otrzymywało Stowarzyszenie.

Leszek Balcerowicz wręczył nagrodę Teresie Zarębie z biura głównego KOD. Przypominał, że prawdziwa demokracja i dobrobyt mogą istnieć tylko w warunkach wolności gospodarczej. Apelował o rozszerzenie działalności KOD na obszary związane z gospodarką, wskazując, jak istotna jest równowaga między wolnością polityczną a wolnością gospodarczą.

Odbierając nagrodę Andrzej Kompa z łódzkiego KOD, przewodniczący Rady Ławników Sądu Najwyższego przypomniał, jak ważna jest rola społeczeństwa w kontroli, ale i współpracy z sędziami i sądami. A Były Prezes Trybunału Konstytucyjnego Jerzy Stępień wychwalał artykuły i inne materiały pisane przez Kompę: – Jest to piękny, zrozumiały język. Często ja sam z pana artykułów dowiaduję się, o co chodzi w kolejnych wydarzeniach wokół Sądu Najwyższego – powiedział sędzia.

Nagrodę otrzymali również Jakub Kocjan i Bogumił Kolmasiak z Akcji Demokracja, która niezawodnie wspiera i uczestniczy w działaniach KOD, albo sama inicjuje głośne akcje prodemokratyczne.

Dyplom „Przyjaciel Demokracji” trafił również w ręce Weroniki Mirowskiej z Fundacji Grand Press, za wsparcie, jakie KOD otrzymywał od mediów niezależnych.

Dyplom otrzymał również dziennikarz śledczy Tomasz Piątek (nagrodę w jego imieniu odebrała żona Małgorzata Kopka-Piątek).

Jubileuszowe wydawnictwa

W sobotni wieczór swoją premierą miały również dwa jubileuszowe wydawnictwa. „Kalendarium 10 lat KOD” to prawie 400-stronicowa kronika, dokumentująca działania Komitetu w obronie demokracji, która ukazuje nie tylko jego historię, ale i dynamiczny rozwój w ciągu ostatnich dziesięciu lat. Z kolei „Album 10 lat KOD” pokazuje historię protestów i innych aktywności KOD od 2015 roku do dziś. Autorką książki jest Irena Paterek z podkarpackiego KOD, a wstęp napisali Adam Michnik i Kuba Karyś. Redaktorem obu publikacji jest Ziemowit Nowak, okładki zaprojektowała i graficznie opracowała album Małgorzata Michalska. Skład – Mirosław Michalski.

Oba wydawnictwa w formie książkowej można było otrzymać na stoisku z gadżetami i materiałami KOD. Cały czas można je pobrać za darmo w wersjach elektronicznych ze strony internetowej KOD pod linkiem: Kalendarium i Album 10-lecia KOD.

W PKiN KOD ogłosił również powstanie dwóch nowych oddziałów (oprócz regionalnych, w każdym województwie) – International (polonijnego) oraz Młodzieżowego KOD, obejmującego całą Polskę.

Opinie po Gali (Facebook):

Hanna Machińska, była zastępczyni Rzecznika Praw Obywatelskich:

10-lecie KOD-u to czas podziękowań za działania LUDZI KOD-u na rzecz demokracji. […] Nie skończył się czas KOD-u, wszystko jeszcze przed nami i KOD-em. Serdeczne gratulacje dla wszystkich, których spotykałam na demonstracjach i w tzw. miejscach odosobnienia. W bardzo trudnych sytuacjach, w tzw. kontaktach z policją, byliście profesjonalni i nieugięci.

Joanna Szczepkowska, aktorka:

Wracam z uroczystości z okazji 10-lecia KOD-u. Na zaproszeniu napisane było „gala” i prawdę mówiąc, nie pasowało mi to do tej energii, jaką KOD emanował. Gala to dzisiaj raczej rewia mody i próżności, a KOD to ulica, więź, pomoc, aktywność. Nie zawiodłam się. Nazwa nie ma znaczenia. Znaczenie miała energia ludzi na sali – wszyscy się znają, wszystkich połączyła aktywność, determinacja i… poczucie humoru. Tak, właśnie to charakteryzuje nasz opór. Nie ma smutków, dramatyzowania, jest konkret, zadanie i dobry humor na przekór wszystkiemu. Jak dobrze było Was widzieć!

Marcin Święcicki, były prezydent Warszawy:

10. rocznica Komitetu Obrony Demokracji – spontanicznego ruchu obywatelskiego w obronie państwa prawa przed PiS-owskim zawłaszczeniem. Prowadził jak zawsze dynamicznie i na luzie Kuba Karyś (musimy za dwa lata wygrać, aby nie stało się tak, jak ktoś powiedział: 'urodziłem się w PRL-u i zdechnę w PRL-u’).

Galę zaszczycili obecnością m.in.:

Małgorzata Kidawa–Błońska – Marszałek Senatu RP
Waldemar Żurek – Minister Sprawiedliwości
Krzysztof Łoziński – Współzałożyciel Komitetu Obrony Demokracji
Natalia Panchenko – Liderka diaspory ukraińskiej w Polsce, Euromajdan Polska
Ewa Wrzosek – Wiceministra Sprawiedliwości
Adam Bodnar – Senator, były Rzecznik Praw Obywatelskich
Leszek Balcerowicz – Ekonomista, były wicepremier, były minister finansów
Maja Komorowska – Aktorka
Joanna Szczepkowska – Aktorka
Jerzy Stępień – Sędzia, były Prezes Trybunału Konstytucyjnego
Piotr Gąciarek – Stowarzyszenie Sędziów Polskich Iustitia
Kuba Wygnański – Fundacja Stocznia
Paweł Kasprzak – Obywatele RP
Robert Hojda i Kinga Dagmara Siadlak – Fundacja Kongres Obywatelskich Ruchów Demokratycznych
Krzysztof Luft –Członek Rady Programowej Telewizji Polskiej.